Farsça’da “yeni gün” anlamına gelen nevrûz, 21 Mart’ta Orta Asya’dan Ortadoğu’ya ve Balkanlar’a kadar
geniş bir coğrafyada yaşayan halklar tarafından kutlanmaktadır. Antik dönemlerden itibaren çeşitli halklar,
tarımsal faaliyetlerin ortaya çıktığı baharın başlangıcında ve hasat mevsiminde kutlamalar yapmıştır.
Meselâ Eski Bâbil’de Akitu festivali denilen kutlamalar yılın ilk ayı sayılan nisanın ilk on iki
gününe tekabül ederdi. İbrânîler ise birinci, altıncı, yedinci ve dokuzuncu ayların ilk günlerini yeni yıl
günü olarak kutlardı
İran geleneğinde Nevruz’la ilgili çeşitli kutlamalar dikkati çekmektedir. Bunlardan rahipler Nevruz’u Âzer
ayının 1-6’sında, halk Nevruz’u Ferverdîn’in 1-6’sında kutlardı. Sâsânîler döneminde 1-6 Ferverdîn’e (21-26
Mart) rastlayan Nevruz kutlamalarının yeni yılın ilk gününe denk düşen birinci gününe “Nevrûz-i kûçek”
(küçük Nevruz) veya Nevrûz-ı âmme, altıncı gününe ise “Nevrûz-i büzürg” (büyük Nevruz) ya da Nevrûz-i hâssa
denilirdi. Nevrûz-i hâssa Zerdüşt’ün doğum günü olarak da kutlanırdı
Nevruz geldi, doğa uyanır,
Toprakla hayat yeniden canlanır.
Çiçekler açar, kuşlar uçar,
Bir başka güzellik içinde doğar.
Nevruz, barışın adı olur,
Farklılıklar bir arada durur.
Halklar bir olur, biz bize,
Kardeşlik ile büyür her yüce dilek.
Nevruz, ateşle arınan gece,
Kötülükler yakılır, düşer hepsi.
Samanlar tüter, rüzgar eser,
Yeni umutlar her yürekten geçer.
Nevruz, sevdanın ta kendisi,
Yüreklerde açan bahar gülü.
Gözlerde ışık, dilde bir şarkı,
Baharın ta kendisi güzel Nevruz.
Kırgızistan’da “Nooruz köcü” ve “Sümelek” ya da “Sümölök”, Kazakistan’da ise “Nevruz Köcü”
denilen özel bir yemekle Nevruz kutlanırken Kazaklar, Nevruz-Köcü ile Nevruz çorbası veya “lapa” adı
verilen yemekler hazırlayarak komşularına dağıtıyor.
Türkmenistan’da ise yılın bereketli geçmesi için Türkmen çöreği, Türkmen petiri, külce, yağlı börek,
şekşeke, koko, bovursak, Türkmen pilavı ve bugünün özel yemeği semeni hazırlanıyor.
Nevruz bayramında sokaklarda çocuklar ve gençler toplanarak boyanan yumurtaları tokuştururlar. Doğumu ve üretkenliği sembolize eden yumurtaları tokuşturma, “birlikte dayanışma ve güç birliği içinde yaşama” niyetini sembolize eder. Verimliliğin göstergesi olarak görülen yumurta, doğanın canlanmasını sembolize eder.
Nevruz bayramında çocuklar sokak sokak kapı kapı dolaşır ve çeşitli kuruyemişler toplar bunların en yaygın olanları fındık, fıstık, ceviz ve yer fıstığı dır